NBA và giải bóng rổ châu Âu (EuroLeague) đều đang chuẩn bị cho những điều chỉnh lớn về cục diện bóng rổ trong năm tới. NBA đang thúc đẩy một giải đấu ở nước ngoài gồm 16 đội, dự kiến khởi động ở mùa giải 2027-28; EuroLeague thì muốn mở rộng lên 24 đội và chuyển hẳn sang mô hình nhượng quyền vĩnh viễn thay vì mô hình người nắm giữ giấy phép. Một câu hỏi xuất hiện gần đây là: liệu hai bên có thể hợp tác để hoàn thành các kế hoạch này hay không?
Khoảng mười ngày trước, Giám đốc điều hành EuroLeague Chus Bueno qua email cho The Athletic biết ông chưa nhận được đề xuất của Chủ tịch NBA Adam Silver. Khi đó Bueno cho biết sẽ "đánh giá cẩn thận" và giữ thái độ cởi mở với việc hợp tác. Vài ngày sau, dường như ông đã nhận được hồi đáp.
Theo phóng viên Aris Barkas của Eurohoops xác nhận từ nhiều nguồn, NBA đã gửi lời đề nghị hợp tác chính thức tới EuroLeague. Các điều khoản cụ thể chưa được công bố. Đề xuất của Silver rất có thể sẽ trở thành mục nghị sự lớn nhất tại cuộc họp ở Villa d'Este, Cernobbio bên hồ Como vào ngày 5/10, lãnh đạo cấp cao EuroLeague dự định tham dự cuộc họp này.
Đáng chú ý là dù Bueno giữ thái độ cởi mở với việc hợp tác và không có ý cố tình chia cắt thị trường châu Âu, ông đã giải thích điều gì có thể xảy ra nếu hai tổ chức không đạt được thỏa thuận.
"Nếu chúng tôi không đàm phán được thỏa thuận ở châu Âu, chúng tôi sẽ cạnh tranh ở châu Âu... Đây là điều chúng tôi đã thảo luận nội bộ, nếu cần, chúng tôi đã sẵn sàng," Bueno nói với Reuters hồi đầu tháng này. "Đây phải là một sự hợp tác khả thi cho cả hai bên, chứ không phải chỉ khả thi cho một bên."
Bueno và Silver đều nói rõ rằng dù có đạt được thỏa thuận hay không, kế hoạch mở rộng của mỗi bên vẫn sẽ tiếp tục được thúc đẩy. Trước khi đánh giá phương án liên kết có khả thi hay không, hãy tìm hiểu mỗi bên muốn xây dựng điều gì.
NBA muốn xây dựng gì: 16 đội, 12 suất cố định
Giải đấu châu Âu của NBA dự kiến khởi động vào mùa thu năm 2027. Khuôn khổ làm việc hiện tại với Liên đoàn Bóng rổ Quốc tế (FIBA) là 16 đội, gồm 12 đội nhượng quyền cố định và 4 đội vượt qua vòng loại hằng năm.
NBA đã khoanh vùng nhiều thị trường chính: London, Manchester, Paris, Lyon, Madrid, Barcelona, Berlin, Munich, Milan, Rome, Athens và Istanbul. Trong đó vừa có những trung tâm bóng rổ sẵn có, vừa có một số câu lạc bộ bóng đá truyền thống châu Âu.
Văn phòng của Silver đã nhận được lời đề nghị thực chất từ hơn 20 nhà thầu, số tiền từ 500 triệu USD đến 1 tỷ USD, một số thậm chí vượt quá con số này, các bên trả giá đến từ 12 thị trường mục tiêu nói trên.
Một thiết kế then chốt là: giải đấu mới này dự định sắp xếp lịch thi đấu phù hợp với các giải quốc nội và các giải đấu quốc tế, để cầu thủ không bị buộc phải lựa chọn. Silver nhấn mạnh mình rất thận trọng, mong muốn tôn trọng và tri ân "lịch sử và truyền thống to lớn" của bóng rổ châu Âu.
EuroLeague muốn xây dựng gì: 24 đội, 8 suất dài hạn mới
EuroLeague đi theo một lộ trình mở rộng khác. Giải đấu đã xác định sẽ mở rộng lên 24 đội ở mùa giải 2027-28 (hiện tại là 20 đội), thêm tối đa 8 suất nhượng quyền dài hạn.
Quy trình nhượng quyền của họ đã nhận được hơn 20 ý định và đề xuất chính thức, trong đó 11 ứng viên được chấp nhận sơ bộ và bước vào giai đoạn đưa ra lời đề nghị có tính ràng buộc, định giá gần 1 tỷ USD. Ngoài ra còn 4 đề xuất vẫn đang bị gác lại.
Trong số các câu lạc bộ đã bày tỏ quan tâm trở thành đội nhượng quyền có Partizan Belgrade và Sao Đỏ Belgrade. Bueno trước đó xác nhận cả hai câu lạc bộ Belgrade đều đã nộp thư bày tỏ ý định, nhưng ông cũng chỉ ra rằng họ vẫn cần hoàn tất quy trình của giải đấu.
Hai phương án ngày càng khác xa nhau
Mike Vorkunov của The Athletic cảm thấy "không chắc chắn" liệu châu Âu có thể cùng lúc nuôi sống hai sản phẩm bóng rổ chuyên nghiệp cạnh tranh nhau hay không. NBA có lịch sử lâu đời hơn, còn EuroLeague cũng đã vận hành theo thể thức hiện tại được 25 năm (từ năm 2000).
Silver trước đó thừa nhận việc bắt tay với EuroLeague sẽ giúp liên đoàn "mạnh hơn", nhưng ông cũng nói rõ rằng trong trường hợp lý tưởng, NBA muốn tự mình vận hành bất kỳ giải bóng rổ nào mà mình sở hữu.
Trong lịch sử, EuroLeague từng từ chối lời đề nghị của NBA dưới thời cựu Giám đốc điều hành Paulius Motiejunas. Motiejunas thậm chí còn nói về quan điểm của mình với kế hoạch mở rộng sang châu Âu của NBA, gọi đó chẳng qua chỉ là "pháo hoa".
"Nhưng có một lý thuyết là một chuyện, khiến nó khả thi lại là chuyện khác," Motiejunas nói, "Chúng tôi đã ở đây 26 năm. Chúng tôi biết châu Âu vận hành thế nào."
Vì sao NBA nhất định phải có thị trường này
Bóng rổ là một trong những môn thể thao phát triển nhanh nhất ở châu Âu, chỉ sau bóng đá, có hơn 270 triệu người hâm mộ trên lục địa này. Nền tảng người hâm mộ của môn thể thao này đang mở rộng bên ngoài nước Mỹ, nguyên nhân chủ yếu là mức độ đa dạng của đội hình các đội không ngừng tăng lên. Trong danh sách đêm khai mạc mùa giải NBA 2025-26, số cầu thủ châu Âu đạt kỷ lục 71 người.
Cuộc họp ngày 5/10 cho các ông chủ EuroLeague một cơ hội: đặt đề xuất của NBA và kế hoạch mở rộng của chính mình cạnh nhau để đánh giá. Nếu họ đồng ý hợp tác, liệu 20 đội EuroLeague hiện tại sẽ nằm dưới hệ thống mở rộng của NBA, hay sẽ xây dựng một kiến trúc mới, hiện vẫn là ẩn số.
Dù điều gì xảy ra tiếp theo, người hâm mộ bóng rổ chắc chắn sẽ được thấy những đội nhượng quyền mới và cấu trúc giải đấu mới.
